Батга гэж юу вэ? Шинж тэмдэг, шалтгаан, оношилгоо, эмчилгээ
Батга нь тосны булчирхайн үрэвсэл юм. Арьсны тослог ихсэх тусам батга гарах магадлал ихэсдэг. Арьсны нүх нь таны үс болон арьсыг тослогтуулах үүрэгтэй тосны булчирхайг агуулж байдаг. Гэвч заримдаа тэрхүү нүх нь илүүдэл тос, бактерны улмаас бөглөрвөл энэ нь батга бий болох гол нөхцөл болдог байна.

Батганы төрөл

Батгыг үрэвсэлгүй үрэвсэлтэй гэж хоёр хэсэгт хуваадаг.

Үрэвсэлгүй батга

Үрэвсэлгүй батга нь таны арьсанд хаван үүсгэдэггүй. Үрэвсэлгүй батга нь хар, цагаан батга гэсэн хоёр үндсэн төрөл байдаг.

  • Хар батга.Арьсны үхсэн эс нь арьсны нүх сүв бөглөрөх үед хар батга үүсдэг ч нүхний гадаргуу нээлттэй хэвээр байна. Нээлттэй комедон гэж нэрлэдэг бөгөөд бөглөрсөн нүх нь арьсан дээрх хар цэгүүдийг санагдуулдаг. Хар батга нь хөнгөн хэлбэрийн батга тул таны нүүр, нуруу, цээж, гар, мөр, хүзүү зэрэг биеийн олон хэсэгт хар батга гарч ирдэг.
  • Цагаан батга.Мөн нүх сүв бөглөрсний улмаас цагаан батга үүсдэг боловч цагаан батгатай үед нүхний гадна давхарга нь өөх тос, хог хаягдлыг хаадаг.Үүний үр дүнд арьснаас гарч буй цагаан үзүүртэй жижиг овойлт үүсдэг. Эдгээр хаалттай комедонууд нь батганы хөнгөн хэлбэрт тооцогддог бөгөөд хар батгатай ижил газруудад гарч ирдэг.

Үрэвсэлт батга

Үрэвсэлтэй батга нь хар батга, цагаан батганаас ялгаатай нь үрэвсэл, хаван үүсгэдэг. Үрэвсэлтэй батга үүсэхэд үхсэн арьсны эсүүд үүрэг гүйцэтгэдэг бол бактери нь эдгээр төрлийн батга үүсгэдэг үрэвсэлт урвалыг үүсгэдэг.

  • Папулууд. Батга гэж нэрлэгддэг папулууд нь таны арьсанд үрэвссэн улаан овойлт юм. Үсний уутанцарт нян орох үед үүсдэг бөгөөд ихэнх папулууд нүүрэн дээр гарч ирдэг бөгөөд батганы дунд зэргийн хэлбэр гэж тооцогддог.
  • Идээт үрэвсэл. Идээт үрэвсэлт батга нь цагаан өнгийн үзүүр эсвэл толгойтой батга юм. Эдгээр идээт тууралтуудын толгойд идээ бээр байдаг бөгөөд энэ нь таны биеийн нянгийн хариу урвал болох арьсны үхэжсэн эс, тос юм.
  • Зангилаа. Энэ нь батганы илүү хүнд хэлбэр бөгөөд илүү том, үрэвссэн, өвдөлттэй, хүрэхэд хэцүү байдаг. Арьсны гадаргуу дээр идээт тууралтууд үүсдэг бол үсний уутанцар гэмтсэний улмаас арьсны гүн давхаргад өөх тос, хог хаягдал, бактери нэвтэрч ороход зангилаанууд гүнзгийрч эхэлдэг.
  • Цистүүд. Ходоодны үрэвсэл халдвар авсан тохилдолд энэ төрлийн батга үүсдэг.Зөв эмчлэхгүй бол арьсанд сорив тогтохоос гадна төрөл бүрийн хүндрэлүүд үүсдэг.

Батганы шинж тэмдэг юу вэ?

Батга нь таны биеийн бараг хаана ч гарч болно. Ихэвчлэн дараах хэсгүүдэд батга гарч ирдэг.

  • нүүр ба хүзүү
  • мөр
  • цээж

Батга нь таны арьсыг барзгар, тэгш бус бүтэцтэй болгодог.

Батгатай бол та дараахь зүйлийг мэдэрч болно.

  • арьсны өнгө өөрчлөгдөх, хар толбо эсвэл улайлт
  • хаван ба үрэвсэл
  • хүрэх эсвэл хүрэхгүй байх үед өвдөлт, эмзэглэл

Мөн батга гарах нь таны арьсанд сорви үүсэх эсвэл өнгөө алдахад хүргэдэг.

Батга гарах 7 шалтгаан

Арьсыг хэт хуурайшуулах

Батга гарах хамгийн гол шалтгаануудын нэг бол арьсны бохирдол гэж бид байнга сонсдог. Гэвч бодит байдал дээр энэ бол эндүүрэл. Гол шалтгаан нь хэт их тос ялгаруулалт юм. Хэт их тос нь арьсны нүх сүвийг бөглөдөг ба үүний үр дүнд үрэвсэл үүсдэг. Арьс тослогтох тусам чамд түүнийг тослогийг багасгагч тусгай бүтээгдэхүүнээр цэвэрлэх хүсэл төрөх болно. Гэвч хэт их угааж цэвэрлэх нь тос ялгаруулалтыг эрчимжүүлдэг.

Орой унтахаасаа өмнө арьсаа цэвэрлэхгүй байх

Та яаж ч ядарсан байсан арьсаа заавал цэвэрлэх хэрэгтэй. Өдрийн туршид арьс  хүрээлэн буй орчны бохирдлыг өөр рүүгээ татдаг себум буюу тослогийг боловсруулдаг. Бохирдлыг хугацаа алдалгүй цэвэрлээгүй тохиолдолд тэд нян үржих таатай нөхцөлийг бүрдүүлж, улмаар үрэвсэл үүсэж батга гардаг. Унтахаасаа өмнө үргэлж нүүрний будгаа арилгаж байгаарай.

Гуужуулагч хэрэглэхгүй байх

Гуужуулагч нь арьсны гадарга дээрх үхэжсэн эд эсээс ангижруулдаг. Эдгээр эд эсээс ангижруулаагүй тохиолдолд тэд арьсны нүх сүвийг бөглөж улмаар хар батга болон толбо үүсдэг.

Сүүн бүтээгдэхүүн хэт их хэрэглэх

Хэт их сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэх нь хүнд хэлбэрийн батга үүсэх гол шалтгаан. Хэдийгээр энэ нь шинжлэх ухаанаар батлагдаагүй ч бид таньд хамгийн багадаа хэдэн долоо хоногийн турш сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээгээ завсарлаад үр дүн нь ямар байхыг харахыг зөвлөж байна.

Өсвөр насныхны арьс арчилгааны бүтээгдэхүүн хэрэглэх

Зах зээл дээр өсвөр насныханд зориулсан батганы эсрэг маш олон бүтээгдэхүүн байдаг. Тэднийг хэрэглэсний хэрэггүй. Тэд арьсыг хэт хуурайшуулдаг ба  арьс чинь хир хуурай байна тэр зэргээр тос ялгарч улмаар үрэвсэл, батга үүсэх шалтгаан болдог. Үргэлж зөвхөн өөрийнхөө насанд тохирсон бүтээгдэхүүн сонгож байгаарай.

Батгыг шахах

Чиний бие махбод өөрөө үрэвслийн эсрэг тэмцэх хүч чадалтай байдаг тул чи батгыг урьдчилан өөрөө шахаж хэрхэвч болохгүй. Шахсан нөхцөлд нян арьсны гүн рүү орж эдгэрэх явц удаашрахаас гадна нүүрэн дээр сорви үлдэх аюултай.

Цагаан хэрэглэлээ удаан хугацаанд солихгүй байх

Хүрээлэн буй орчны нян болон бохирдол, чиний үс, арьсны эд эс болон хөлсний ул мөр дэрэн дээр хуримтлагддаг.  Энэ нь нүүрэн дээр ч мөн хуримтлагдана гэсэн үг юм. Тиймээс байгалийн гаралтай мяндсаар хийсэн дэр хэрэглэж, унтах бүрдээ нөгөө талыг нь эргүүлж дэрлэх хэрэгтэй. Мөн хоёр хоног тутамд дэрний уутаа солиорой

Батга үүсэх эрсдэлт хүчин зүйлүүд юу вэ?

Мэргэжилтнүүд яагаад зарим хүмүүст батга гардаггүй, зарим хүмүүс яагаад батгатай болдгийг мэдэхгүй хэвээр байна.

Тэд батга үүсэх, улам бүр дордуулах хэд хэдэн эрсдэлт хүчин зүйлсийг хүлээн зөвшөөрдөг, үүнд:

  • жирэмслэлт эсвэл бэлгийн бойжилтоос үүдэлтэй дааврын өөрчлөлт
  • олон уйланхайт өндгөвчний синдром (PCOS) болон бусад дотоод шүүрлийн эмгэгүүд
  • тамхи татах
  • муу унтах
  • стресс
  • цэвэрлэгч, тос, чийгшүүлэгч, тослог ихтэй бусад гоо сайхны бүтээгдэхүүн
  • лити , зарим төрлийн жирэмслэлтээс хамгаалах дааврын бэлдмэл, таталтын эсрэг эм, стероид зэрэг зарим эмүүд
  • гэр бүлийн түүх удамшилт

Та бэлгийн бойжилтын үед батга гарах хамгийн өндөр эрсдэлтэй байдаг. Энэ хугацаанд таны биед олон дааврын өөрчлөлт гардаг. Бэлгийн бойжилттой холбоотой дааврын батга нь ихэвчлэн насанд хүрсэн үед сайжирдаг бөгөөд таны батга бүрмөсөн зогсдог.

Зарим хоол хүнс эсвэл хоолны дэглэм нь батгад нөлөөлдөг:

Гликемийн индекс багатай хоолны дэглэм. Боловсруулсан мах, цэвэршүүлсэн нүүрс усыг хасах нь батганы гэмтлийг багасгахад тусална .

Сүү бүтээгдэхүүн. Сүү, зайрмаг гэх мэт зарим сүүн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх нь зарим хүмүүст батга үүсгэдэг. Бяслаг гэх мэт сүүгүй сүүн бүтээгдэхүүн нь батгыг улам дордуулдаггүй.

Өөх тос ба тосны хүчил. Омега-3 ба омега-6 тосны хүчил нь батга арилгахад тусалдаг.

Веган ба цагаан хоолтон хоолны дэглэм. Веган болон цагаан хоолтон хоолны дэглэм нь эрүүл мэндэд маш их ашиг тустай байдаг ч батга эмчлэхэд зориулагдсан нотолгоо бага байдаг.

Пробиотикууд. Тараг, бусад исгэсэн хоол хүнс, нэмэлт тэжээлд агуулагддаг пробиотикууд нь батга арилгахад тусалдаг ч мэргэжилтнүүд пробиотикуудыг батга эмчлэх талаар тодорхой дэмжлэг олж чадаагүй байна.

Батга яаж оношлогддог вэ?

Батга нь ихэвчлэн биеийн үзлэгээр оношлогддог.

Батгатай өвчтөнүүдийг үнэлэх, эмчлэхэд ердийн микробиологийн шинжилгээ хийхийг зөвлөдөггүй . Гэсэн хэдий ч сөрөг фолликулитыг илтгэх батгатай төстэй гэмтэлтэй хүмүүс микробиологийн шинжилгээнд хамрагдах боломжтой.

Батгатай өвчтөнүүдийн дийлэнх нь дотоод шүүрлийн шинжилгээг (жишээлбэл, андрогенийн илүүдэлтэй) хийхийг зөвлөдөггүй. Гэсэн хэдий ч батга, андроген дааврын нэмэлт шинж тэмдэг илэрсэн өвчтөнүүдэд лабораторийн шинжилгээ хийхийг зөвлөж байна.

Биеийн үзлэг:

Гэмтэл, төрөл, тархалт, хөгжлийн үе шат гэх мэтийг нүдээр шалгана.

Төрөл: Хаалттай комедон, нээлттэй комедон, үрэвслийн папулууд, үрэвсэлт идээт үрэвсэл, үрэвсэлт зангилаа.

Тархалт: Нүүр, цээж, мөр, нуруу эсвэл гар.

Гэмтлийн үе шатууд: Тухайн хэсгийн гэмтэл нь хөгжлийн ижил эсвэл өөр үе шатанд байгаа эсэхийг шалгана уу (ердийн батга).

Гиперандрогенизмын шинж тэмдэг: Поликист өндгөвчний хам шинж, бөөрний дээд булчирхайн төрөлхийн гиперплази, бөөрний дээд булчирхайн эсвэл өндгөвчний хавдар зэрэгт тохиолдож болох тул андрогенийн хэвийн бус өсөлтийг сэжиглэх, бэлгийн бойжилтын өмнөх насны эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн вирилизацийн шинж тэмдэг.

Үр дагавар байгаа эсэх: Үрэвслийн дараах гиперпигментаци, сорвижилт зэрэг нь батгатай байдаг.

Гэрийн нөхцөлд батга арилгах 13 арга

  • Аспирин. Үрчлээ арилгах гоо сайхны бүтээгдэхүүн шиг аспириний найрлагад салицилийн хүчил  орсон байдаг. New York-ийн арьс судлалын эмч, “Арьсны Дүрэм” номын зохиогч Debra Jaliman зөвлөхдөө: Аспиринийг нунтаглаад устай хольж батга гарсан газраа 10 минут тавиад бүлээн усаар угааж арилгах хэрэгтэй гэжээ.
  • Мөс. Энэ бол хамгийн боломжтой түгээмэл арга. Мөс нь арьс үрчлээтэхийг багасгахаар барахгүй батганы идэвхижилтийг бууруулдаг гэж Jaliman эмч хэлжээ. Мөсөө цэвэр алчуураар ороон батган дээрээ нэг минут тавих хэрэгтэй.
  • Жүржний хальс.Жүржний хальс нь таны арьсанд төрөл бүрийн тустай байдаг. Учир нь тэр чигээрээ С аминдэм /витамин/ агуулдаг. Жүржний хальсийг хатааж нүдэж нунтаглаад устай зуурч нүүрэн дээрээ 10 минут маск тавьж дараа нь угааж арилгана.
  • Шүдний оо. Шүдний оо нь батга арилгахад тустай байдаг гэнэ. Гэхдээ цав цагаан шүдний оо байх хэрэгтэй. Батганы толгой дээр түрхэж хэдэн цаг болсны дараа угаах хэрэгтэй. Мэдрэмтгий арьстай хүн хэрэглэхийг хориглоно
  • Нүдний дусаагуур шингэн. Нүдэнд дусаадаг шингэн нь нүдний улааныг арилгадаг үйлчилгээтэй. Арьсанд мөн адил үйлчилгээ үзүүлдэг. Нүүр цэвэрлэдэг хөвөнд шингээн батга гарсан хэсгээ зөөлөн арчих хэрэгтэй.
  • Гадилны хальс.Гадилны хальс газар унасны дараа дээр нь гишгэсэн нэгнийг халтирч унагаах муу талтайгаас гадна сайн тал бас бий. Гадилны хальс арьсны гүний давхаргад үйлчилж батга гарах нөхцлийг бууруулдаг. Нүүрнмй арьсан дээрээ 5-10 минут тавьсны дараа угааж цэвэрлэх хэрэгтэй.
  • Түүхий төмс.Төмс нь үрэвслийн эсрэг маш сайн тул зуун зууны турш яр, шарханд хэрэглэсээр иржээ. Түүхий төмсийг нухаж нүүрэндээ түрхэж 2 минутын турш иллэг хийсний дараа угаах хэрэгтэй.
  • Өргөст хэмх.Та өргөст хэмхийг нүдний хаван хурдан буулгадаг гэж сонсож л байсан байх. Тэр мөн чийгшүүлэхээс гадна батганы эсрэг маш сайн тэмцдэг шидэт ногоо юм. Хүйтэн өргөст хэмхийг нимгэн хэрчээд нүүрэн дээрээ тавин хэдэн минут хэвтэх хэрэгтэй.
  • Өндөгний цагаан.”Өндөгний цагаан бол урт настай гоо сайхны нууц” гэж Dr. Krant хэлжээ. Өндөгний цагаанд агуулагдах протейн, амин дэмүүд нь арьсыг чангаруулж, тослогийг тэнцвэржүүлж, арьсны нүхийг цэвэрлэн, үрэвслийг багасгадаг ид шидтэй. Өндөгний цагааныг ялган авч нүүрэндээ түрхээд 10 минутын дараа угаах хэрэгтэй.
  • Зөгийн бал.Батган дээрээ дусал зөгийн бал түрхээд /нүүрэндээ маск тавьсан ч болно/ 5 минут болоод бүлээн усаар угааж арилгана. Анхааруулахад цэвэр зөгийн бал сонгох хэрэгтэй.
  • Исгэгч./Дамбаоли биш/ Энэ нунтаг цагаан бол гоо сайханд маш их хэрэглэгддэг. Үрчлээний эсрэг, нүүр цэвэрлэх, батганы эсрэг гээд л… 3 халбага содыг 1 халбага устай хольж зуураад нүүрэндээ жигд түрхэн 5 минутын дараа бүлээн усаар угааж арилгана. Исгэгч нь арьсыг хуурайшуулж тослогийг багасгадаг тул хуурай арьстай хүнд тохиромжгүй байдаг
  • Нимбэгний шүүс.Нимбэгний шүүсийг шахаж нүүр цэвэрлэгч хөвөнд шингээн батгатай хэсгийг арчиж хонуулах хэрэгтэй.
  • Сармис.Сармисны үнэр жаахан эвгүй л дээ. Гэхдээ та батганд илүү дургүй бол сармисыг хэрэглэх хэрэгтэй. Сармис нь халдвар, бактерийн эсрэг маш сайн үйлчилгээ үзүүлдэг. Сармисыг нухаж батганы толбон дээр түрхээд 5 минутын дараа угаана.

Эмнэлэгийн нөхцөлд хийх эмчилгээ

Зарим хүмүүсийн хувьд дараах эмчилгээг дангаар нь эсвэл эмтэй хослуулан хэрэглэхэд тустай байж болно.

  • Гэрлийн эмчилгээ. Төрөл бүрийн гэрэлд суурилсан эмчилгээний аргуудыг туршиж үзсэн бөгөөд амжилтанд хүрсэн. Ихэнх тохиолдолд эмчийн өрөөнд олон удаа очих шаардлагатай болно. Хамгийн тохиромжтой арга, гэрлийн эх үүсвэр, тунг тодорхойлохын тулд нэмэлт судалгаа хийх шаардлагатай.
  • Химийн . Энэ процедур нь салицилийн хүчил, гликолийн хүчил эсвэл ретинойн хүчил зэрэг химийн уусмалыг давтан хэрэглэхэд ашигладаг. Энэ нь арьсны өнгө үзэмжийг сайжруулж болох ч өөрчлөлт нь удаан үргэлжлэхгүй бөгөөд ихэвчлэн давтан эмчилгээ шаардлагатай байдаг.
  • Стероидын тарилга. Зангилаа болон уйланхайт гэмтлийг стероидын эм тариагаар эмчилж болно. Энэхүү эмчилгээ нь хурдан сайжирч, өвдөлт намдаахад хүргэдэг. Гаж нөлөө нь эмчилсэн хэсэгт арьс нимгэрч, өнгөө алдах зэрэг болно.

Батганаас урьдчилан сэргийлэх

Батганаас бүрэн урьдчилан сэргийлэх нь үргэлж боломжгүй байдаг ч та гэртээ тодорхой арга хэмжээ авч, батга гарах, батга гарах магадлалыг бууруулахад туслах болно.

Эдгээр зөвлөмжийг туршиж үзээрэй:

  • Өдөр бүр нүүрээ тосгүй цэвэрлэгчээр угаана .
  • Илүүдэл тосыг арилгахад туслах OTC батга цэвэрлэгчийг туршаад үзээрэй.
  • Усан дээр суурилсан будалт эсвэл ” комедоген бус ” гэсэн шошготой бүтээгдэхүүн хэрэглээрэй, энэ нь таны нүхийг бөглөх магадлал багатай гэсэн үг юм.
  • Тос агуулсан арьс арчилгаа, нүүр будалтын бүтээгдэхүүнээс зайлсхий.
  • Унтахынхаа өмнө нүүр будгаа байнга арилгаж, арьсаа сайтар цэвэрлэ.
  • Дасгал хийсний дараа шүршүүрт орох эсвэл нүүрээ угаах.
  • Урт үсийг нүүрэндээ оруулахгүйн тулд уя.
  • Бариу малгай, үсний тууз, хагархайд өртөмтгий хэсгийг бүрхсэн хувцаснаас зайлсхий .
  • Тэнцвэртэй хооллож , чийгшүүлж байгаарай .
  • Стрессийг бууруулах арга хэмжээ аваарай .

Арьсны эмч нь батга арилгах, урьдчилан сэргийлэх талаар илүү олон зөвлөмж, удирдамж санал болгож чадна.

Харшил гэж юу вэ? Шалтгаан, шинж тэмдэг, эмчлэх арга

Харшил гэж юу вэ? Шалтгаан, шинж тэмдэг, эмчлэх арга

Харшил гэдэг нь хүний биед хор хөнөөлгүй гадны бодист үзүүлэх дархлааны хариу урвал юм. Эдгээр гадны бодисыг харшил үүсгэгч буюу аллерген гэж нэрлэдэг. Үүнд тодорхой хоол хүнс, цэцгийн тоос, гэрийн тэжээвэр амьтдын үс зэрэг орно. Дархлааны тогтолцооны үүрэг бол хортой...

read more
Элэгний хатуурал гэж юу вэ? Шалтгаан, шинж тэмдэг, эмчлэх арга

Элэгний хатуурал гэж юу вэ? Шалтгаан, шинж тэмдэг, эмчлэх арга

ЭЛЭГНИЙ ХАТУУРАЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ? Орчин үед буруу хоололт, амьдралын буруу хэвшил, ажлын хэт ачаалал, архины буруу хэрэглээ зэргээс шалтгаалан элэгний өвчлөл маш ихээр нэмэгдэх болсон. Хөгшин залуу гэлтгүй элэгний вирусын өвчлөл ихэссэнээр өвчний хүндрэл нь элэгний...

read more
Цөсний чулуу гэж юу вэ? Шинж тэмдэг, шалтгаан, эмчлэх арга

Цөсний чулуу гэж юу вэ? Шинж тэмдэг, шалтгаан, эмчлэх арга

Цөсний чулуу үүсэх нь цаг уур, газар нутаг, хоололт байдал зэрэг хүчин зүйлүүдээс шалтгаалж өвчлөл нь янз бүр байдаг. Скандиновын орнууд, Хойд Америк, Чили зэрэг орнуудад нийт хүн амын 38-40% цөсний чулуу өвчнөөр өвчилдөг бол Ирланд, Африкийн зарим уугуул иргэдэд...

read more